Kết quả nghiệm thu đề tài "Nghiên cứu phương pháp tối ưu phát triển HTNL Quốc gia có xét đến yêu cầu đảm bảo ANNL & PTBV

1. Tên đề tài: “Nghiên cứu phương pháp tối ưu phát triển hệ thống năng lượng Quốc gia có xét đến yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững”.
2. Mã số đề tài: VAST.ĐL.02/13-14
3. Lĩnh vực KHCN: Đề tài độc lập
4. Đơn vị chủ trì: Viện Khoa học năng lượng
5. Chủ nhiệm đề tài: TS. Đoàn Văn Bình
6. Thời gian thực hiện: 24 tháng (từ tháng 6/2013 đến tháng 6/2015)
7. Kinh phí: 700.000.000 đồng
8. Mục tiêu đề tài
- Nghiên cứu lựa chọn phương pháp luận tối ưu phát triển hệ thống năng lượng Quốc gia có xét đến yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững;
- Tính toán một số phương án phát triển hệ thống năng lượng quốc gia giai đoạn 2020 - 2030; Tổng hợp, phân tích đánh giá kết quả và kiến nghị phương án phát triển hợp lý hệ thống năng lượng quốc gia giai đoạn 2020-2030
- Xây dựng tiềm lực khoa học công nghệ (nhân lực và cơ sở kỹ thuật hạ tầng) trong nghiên cứu phát triển hệ thống năng lượng quốc gia trong xu thế hội nhập kinh tế thế giới và khu vực.
9. Các kết quả chính của đề tài
- Về khoa học:
+ Đã phân tích, đánh giá ưu nhược điểm một số phương pháp và công cụ dự báo nhu cầu năng lượng đang sử dụng rộng rãi khi áp dụng cho điều kiện Việt Nam và kiến nghị chọn phương pháp luận và công cụ dự báo phát triển kinh tế và nhu cầu năng lượng là phương pháp đa hồi quy và phần mềm Simple-E.
+ Đã phân tích một số phương pháp và công cụ tính toán cân bằng cung cầu HTNL đang được sử dụng và kiến nghị chọn phương pháp cực tiểu chí phí tính toán toàn hệ thống và phần mềm CORRECTIVE-MODULE1 để tính toán cân bằng cung cầu HTNL Việt Nam giai đoạn 2015-2030 do có ưu điểm nổi bật là khả năng mô hình hóa HTNL theo vùng.
+ Đã phân tích và lựa chọn một số chỉ tiêu ANNL và PTBV cho Việt Nam giai đoạn 2015-2030 phụ vụ nghiên cứu của đề tài và đề xuất giải pháp tính toán các chỉ tiêu căn cứ các thông tin đầu ra của bài toán cân bằng cung cầu và một số thông tin kinh tế xã hội liên quan khác.
+ Đã phân tích một số phương pháp luận và công cụ hỗ trợ ra quyết định phổ biến và kiến nghị chọn Phương pháp phân tích thứ bậc và phần mềm Expert Choice để hỗ trợ ra quyết định chọn PA tối ưu.
+ Đã kiến nghị sơ đồ logic mô tả phương pháp luận nghiên cứu tối ưu phát triển HTNL Việt Nam giai đoạn 2015-2030 có xét đến yêu cầu đảm bảo ANNL và PTBV căn cứ phân tích tổng thể các mối liên hệ trong và ngoài HTNL, các phương pháp và công cụ hỗ trợ các mục tiêu đơn lẻ, các yếu tố liên quan khác...
+ Đã thu thập, cập nhật, xây dựng số liệu hệ thống năng lượng và tính toán một số phương án phát triển hệ thống năng lượng quốc gia giai đoạn 2015-2030. Đã áp dụng phương pháp luận tối ưu phát triển hệ thống năng lượng Việt Nam đề xuất của đề tài để tính toán, phân tích chọn phương án tối ưu. Kết quả cuối cùng đã lựa chọn 3 kịch bản tương ứng cho 3 mức nhu cầu năng lượng thấp, cơ sở và cao.
- Về ứng dụng:
Một số kết quả của đề tài có triển vọng ứng dụng gồm:
+ Phương pháp luận tối ưu phát triển HTNL quốc gia có xét đến yêu cầu đảm bảo ANNL và PTBV;
+ Phương pháp luận cân bằng cung cầu HTNL theo vùng năng lượng;
+ Các tệp dữ liệu số liệu nguồn, biến đổi, vận tải và tiêu thụ năng lượng;
+ Các kịch bản phát triển KTXH đến 2030;
+ Các kết quả dự báo nhu cầu năng lượng theo loại NLNL và theo ngành kinh tế đến 2030;
+ Các kịch bản/phương án cân đối cung cầu các nguồn năng lượng Việt Nam đến 2030;
+ Ứng dụng phương pháp và công cụ hỗ trợ ra quyết định trong nghiên cứu khoa học năng lượng;
+ Một số các định hướng chiến lược phát triển các nguồn năng lượng.

 

10. Những đóng góp mới của đề tài
- Phương pháp luận tối ưu phát triển hệ thống năng lượng Việt Nam có xét đến yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững: Phương pháp luận đề xuất có thể hỗ trợ các nhà nghiên cứu trong việc xác định trình tự các bước nghiên cứu, tính toán, từ nghiên cứu các mối quan hệ trong và ngoài hệ thống năng lượng, thu thập và xử lý dữ liệu, phương pháp và công cụ hỗ trợ trong các bước tính toán, tổng hợp, phân tích kết quả tính toán đến phương pháp và công cụ hỗ trợ ra quyết định chọn phương án tối ưu.
- Phương pháp luận tính toán cân bằng cung cầu hệ thống năng lượng theo vùng/lãnh thổ (lần đầu tiên được đề xuất ở Việt Nam) cung cấp các thông tin phát triển hệ thống năng lượng không chỉ theo quy mô toàn quốc như các phương pháp khác, mà còn có thể cung cấp các thông tin phục vụ nghiên cứu theo quy mô vùng.
- Những kiến nghị phương án phát triển hệ thống năng lượng có thể chỉ rõ không chỉ cơ cấu, quy mô phát triển các phân ngành năng lượng, các loại nhiên liệu – năng lượng toàn quốc mà còn cụ thể đến từng vùng miền. Trong đó, nổi bật là có thể chỉ rõ vị trí (theo vùng) xuất nhập khẩu năng lượng, xây dựng mới các công trình năng lượng sao cho đạt hiệu quả kinh tế nhất.
11. Sản phẩm cụ thể giao nộp
Các bài báo đã công bố (liệt kê):

  • Xử lý, tổ chức dữ liệu hệ thống điện phục vụ tính toán cân bằng cung cầu năng lượng Việt Nam. Tuyển tập Hội thảo khoa học quốc tế “Năng lượng và tăng trưởng xanh khu vực ASEAN”
  • Tính toán hệ thống dữ liệu dầu, khí phục vụ tính toán một số phương án phát triển hệ thống năng lượng quốc gia giai đoạn 2015 – 2030, Tuyển tập Hội thảo khoa học quốc tế “Năng lượng và tăng trưởng xanh khu vực ASEAN”
  • Software package corrective to research long term development of the energy sector of Vietnam with regard to the requirement of energy security and environmental constrainst
  • Rice husk based bioelectricity vs. Coal fired electricity: Life cycle sustainability assessment case study in Vietnam, Proceedings of the 13th Global Conference on Sustainable Manufacturing.
  • Power generation technology assessment with considerations on environmental factors: A Vietnamese case study; Asia-Pacific Tech Monitor . Apr-Jun 2015.

12. Địa chỉ đã áp dụng, hoặc đề nghị áp dụng (nếu có)
Một số kết quả của đề tài bước đầu đã được tham khảo sử dụng, có thể kể đến là:
- Các tư liệu cập nhật đã được đề nghị tham khảo trong công tác xây dựng Cơ sở dữ liệu năng lượng phục vụ công tác nghiên cứu khoa học ở Viện Khoa học năng lượng.
- Phương pháp luận dự báo nhu cầu năng lượng và các bước thực hiện chọn hàm dự báo phù hợp được các Quy hoạch phát triển điện lực các tỉnh thành của Việt Nam đang tiến hành ở Viện Khoa học năng lượng tham khảo trong việc dự báo nhu cầu điện.
- Phương pháp luận và kết quả cân bằng cung cầu HTNL theo các kịch bản phát triển kinh tế đã được một số đề án quy hoạch phát triển năng lượng tái tạo các địa phương đang thực hiện tại Viện Khoa học năng lượng tham khảo trong việc định hướng quy mô phát triển NLTT ở các Quy hoạch này.
- Nhiều cán bộ trẻ tham gia thực hiện Đề tài đã tiếp cận và bước đầu lĩnh hội được các kiến thức chuyên sâu về nghiên cứu phát triển vĩ mô HTNL, đã tham gia một số hội thảo chuyên ngành năng lượng - môi trường trong kế hoạch hợp tác giữa Viện Khoa học năng lượng và trường đại học Khoa học và công nghệ (USTH). Một số kết quả nghiên cứu của đề tài đã được trình bày tại các buổi hổi thảo và được đánh giá cao, trong đó nổi bật là vấn đề đánh giá tác động môi trường trong năng lượng, ràng buộc môi trường trong hàm mục tiêu,...
- Góp phần đào tạo nhân lực trình độ cao: Đề tài đã góp phần đào tạo 1 NCS, 3 thạc sỹ.
13. Kiến nghị của chủ nhiệm đề tài (nếu có):
Với sự tích cực lao động của đông đảo cán bộ tham gia thực hiện, đồng thời được sự giúp đỡ của cơ quan quản lý và thực hiện đề tài, Đề tài đã hoàn thành được các nội dung yêu cầu đề ra: Nghiên cứu và đề xuất phương pháp tối ưu phát triển HTNL quốc gia có xét đến yêu cầu đảm bảo ANNL và PTBV cho các giai đoạn tới 2030, trong đó đã thể hiện được một số tính mới về phương pháp và kết quả kiến nghị; tính toán một số phương án phát triển HTNL quốc gia đến 2030 có xét đến đảm bảo ANNL và PTBV; và tham gia đào tào, xây dựng tiềm lực khoa học công nghệ phục vụ nghiên cứu khoa học năng lượng.
Tuy nhiên, các kết quả tính toán các phương án phát triển HTNL của đề tài là cập nhật số liệu từ những quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan đã được phê duyệt một vài năm trước và sau năm 2010. Đến nay nhiều số liệu trong các Quy hoạch liên quan đã thay đổi và đang trong quá trình soạn thảo quy hoạch hiệu chỉnh hoặc chờ phê duyệt Quy hoạch hiệu chỉnh.
Để có cơ sở khoa học cho việc thực hiện nhiệm vụ tư vấn trong công tác hoạch định chính sách, chiến lược, xây dựng kế hoạch phát triển năng lượng Việt Nam trong thời gian tới, kiến nghị Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam bổ sung nhiệm vụ tính toán các phương án phát triển HTNL Việt Nam giai đoạn đến 2030 trên cơ sở phương pháp luận đề tài đã đề xuất và các số liệu đầu vào của HTNL được cập nhật đến năm 2015.